De droogtetoestand op de onbevaarbare waterlopen in provincie Antwerpen is de afgelopen weken verder verslechterd. Waterpeilen en debieten zijn verder gedaald en lokaal vallen steeds meer waterlopen droog. Ook de grondwaterstanden nemen verder af. Zonder significante neerslag zal de droogtesituatie de komende periode verder verslechteren.
Lage waterpeilen en debieten in de waterlopen vormen een ernstige bedreiging voor fauna en flora in en ook rondom de waterloop. Wanneer een waterloop droogvalt, is de schade aan de soorten die in het water leven evident. Maar ook bij lage debieten wordt het ecosysteem van de waterloop bedreigd door te hoge watertemperaturen, te weinig opgeloste zuurstof en verhoogde blootstelling aan roofdieren bij gebrek aan schuilplaatsen. Het ecosysteem van de waterlopen maakt inherent deel uit van het volledige ecosysteem waarin wij leven en maatregelen zijn dan ook noodzakelijk om het ecosysteem tegen de verdere impact van de aanhoudende droogte te beschermen.
Tijdelijk onttrekkingsverbod voor (bijna) heel de provincie
Sinds 6 augustus gold een tijdelijk onttrekkingsverbod voor het volledige grondgebied van de provincie Antwerpen.
Op basis van de huidige weersvoorspellingen wordt op korte termijn geen herstel van de situatie verwacht. De waterloopbeheerders stellen echter vast dat het peil van de Afwateringsgracht, een kunstmatige waterloop van 1ste categorie in de Antwerpse Haven, weer boven de minimumdrempel is gestegen. Dit is het gevolg van een aangepast pompregime aan de monding ervan. Het besluit van de gouverneur van 4 augustus 2026 wordt daarom opgeheven en vervangen door een nieuw besluit.
Het is verboden water te onttrekken uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in de provincie Antwerpen met uitzondering van:
- De waterloop ‘Afwateringsgracht' (1ste cat. VHAG 3152) tussen de samenvloeiing met Antitankgracht in het noorden en de monding in de Voorgracht in het zuiden. Onttrekking uit deze waterloop is toegelaten op voorwaarde dat het waterpeil niet lager is dan 1,80 m TAW volgens peilmeter K04_006. Van zodra het waterpeil aan deze peilmeter zakt onder 1,80 m TAW is onttrekking automatisch verboden tot het waterpeil weer stijgt naar 1,90 m TAW .
Het aangepaste verbod gaat in op donderdag 13 augustus 2026 en blijft van kracht zolang de droogte aanhoudt.
Er mag geen water meer worden onttrokken uit onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in het stroomgebied tot het verbod wordt opgeheven.
De waterloopbeheerders in de provincie Antwerpen volgen de situatie nauwgezet op en evalueren de droogtetoestand voortdurend.
De exacte locatie van de afgebakende stroomgebieden kan u raadplegen via de kaart in bijlage of op de online kaarten via onderstaande links. De stand van zaken van de onttrekkingsverboden en een interactieve kaart zijn te raadplegen via de website van de gouverneur van Antwerpen en van de provincie Antwerpen.
Wat is een onttrekkingsverbod?
Zo’n verbod betekent dat er geen water uit een onbevaarbare waterloop mag worden opgepompt. Er zijn wel enkele uitzonderingen, zoals voor hulpdiensten bij noodgevallen of voor
het drenken van vee dat in de weide staat. De precieze voorwaarden zijn opgenomen in het besluit van de gouverneur.
Het tijdelijk onttrekkingsverbod is niet van toepassing op bevaarbare waterlopen en kanalen, maar onttrekkers dienen zich wel te houden aan de richtlijnen van De Vlaamse Waterweg.
Alternatieve waterbronnen
Door het tijdelijk onttrekkingsverbod worden watervragers gedwongen om te zoeken naar alternatieven. Wie nood heeft aan een alternatieve waterbron kan uitwijken naar mobiele captatiemogelijkheden langs de kanalen. Enkel op afspraak en na aanvraag op Alternatief irrigatiewater voor land- en tuinbouw | Pidpa kunnen landbouwers terecht op de vermelde waterproductiecentra van Pipda.
Ook hergebruik van bemalingswater kan een nuttig alternatief zijn voor specifieke toepassingen, zij het niet voor landbouwirrigatie omwille van de voedselveiligheid. Volg steeds de geldende regels en wetgeving op die van toepassing zijn voor elk type van alternatieve waterbron.
Algemeen spaarzaam watergebruik en proactieve maatregelen
De droogte blijft aanhouden en vraagt om blijvende waakzaamheid en spaarzaam watergebruik. Door de combinatie met hoge temperaturen staan veel waterlopen zwaar onder druk. Elke druppel telt: zuinig omgaan met water is vandaag meer dan ooit noodzakelijk. Alleen door samen inspanningen te leveren, kunnen we onze watervoorraden en het kwetsbare watersysteem beschermen. De waterbeheerders volgen de situatie nauwgezet op en nemen waar nodig bijkomende maatregelen.
